Anh em có bao giờ nghe khách hỏi: "Mua khu an viên có được cấp sổ không?", hoặc "Vài trăm triệu mua mộ phần, mai muốn bán lại thế nào?"
Tôi cũng ít khi chạm vào phân khúc này, nhưng hôm nay đọc được bài báo khá thú vị. Luật sư Hoàng Ngọc, Đoàn luật sư Hà Nội, đề xuất nghiên cứu cấp giấy chứng nhận riêng cho từng khu an viên, giống như sổ với nhà ở thông thường. Lý do đơn giản: giờ khách mua một ô an viên chỉ có hợp đồng, không có giấy tờ xác lập rõ quyền lợi. Muốn chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế hay thế chấp đều khó.
Thực tế mặt bằng giá hiện nay cũng không nhỏ. Phía Bắc, một số công viên nghĩa trang ở Tuyên Quang hay Phú Thọ, mộ đơn 45-75 triệu, khu gia tộc lên tới 800 triệu đến 3 tỷ. Phía Nam, một số dự án ở Đồng Nai, mộ đơn từ 98-180 triệu, khu gia tộc 100-300 m² khoảng 1,3-5 tỷ. Dù bỏ tiền thật, nhưng tính pháp lý không được bảo vệ như bất động sản truyền thống.
Vấn đề nằm ở chỗ: đất xây nghĩa trang chủ yếu thuê từ Nhà nước, việc tách thửa hay cấp sổ riêng cho từng khu mộ gặp vướng mắc. Bản chất quyền lợi người mua khu an viên không giống quyền sử dụng đất ở hoặc sở hữu nhà ở. Ngân hàng cũng không nhận làm tài sản thế chấp, bởi thực tế đó là hợp đồng quản lý sử dụng, không phải giấy chứng nhận quyền sở hữu.
Luật sư Hoàng Ngọc nói rõ: nếu muốn đảm bảo quyền lợi cho người mua, cần một cơ chế pháp lý cụ thể. Ông đề xuất một loại giấy chứng nhận riêng, xác lập rõ quyền của người mua, giúp họ có thể chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, thậm chí thế chấp nếu đủ điều kiện.
Tôi không biết đề xuất này khi nào được triển khai, cũng không chắc sẽ được xem xét đến đâu. Nhưng nó nhắc tôi một điều: với phân khúc bất động sản tâm linh, rủi ro lớn nằm ở chỗ khung pháp lý chưa đủ rõ ràng để bảo vệ người mua. Khách bỏ tiền, thì trước hết cần được bảo vệ ở giấy tờ, chứ không chỉ là lời hứa.
Anh em có gặp khách hỏi về phân khúc này không, hoặc có từng phải giải thích chuyện "tại sao mua rồi mà lại khó sang nhượng"?
